سلطان محمد ميرزا قاجار
111
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
است . محمد على پاشا نهر بزرگى از رود نيل به اين [ 63 ب ] شهر حفر كرده ، آورده است . از كارهاى بزرگى است كه از او باقى است . آبيارى زمين شهر بلند است . آب نهر ، گود به زمين سوار نمىشود . خارج شهر باغ بزرگ باصفايى ساختهاند . در آن باغ عمارتى ساختهاند كه تلمبه « 7 » و اسباب آبكشى با چرخ آتشى « 8 » كار مىكند و از نهر آب بالا مىآورد . از زير زمين به جهت محلات اسكندريه نهرها قسمت شده ، مىرود . تفصيل اين اسبا [ ب ] را نمىتوان به تحرير حالى كرد . بايد ديده شود . در اين باغ گلهاى غريبه بسيار ديده شد . « 9 » مجسمهها [ بر ] چند پارچه سنگ به الوان مختلف تصويرهاى مجسم تراشيده ، از سنگهاى گنبد هرمان « 10 » ، بهجهت تماشا آورده در اين باغ گذاردهاند . ازجمله صورت شيرى بزرگ از سنگ درآوردهاند كه نهايت استادى را دارد . [ بر ] سنگ سفيد رنگى بزرگ ، صورت آدمى سر تا گردن تراشيده است ، خيلى بزرگ . گردن اين صورت بر زمين نصب بود [ و ] سرش تا نزديك سينهء من مىرسيد . گوش او طولش يك وجب بود . [ 64 آ ] خيلى به استادى و درست ساخته بود [ ند ] . [ بر ] سنگ سياه ديگر [ ى ] كه پر بزرگ نيست ، صورت آدمى كه روى چيزى نشسته است در نهايت خوبى تراشيده است . كنار راهها را از دو طرف بهجهت سايه ،
--> ( 7 ) . اصل همهجا : ترميه . ( 8 ) . وسيلهاى كه با مواد سوختى كار مىكند . موتور . ( 9 ) . در مورد انواع گلهاى اسكندريه به سفرنامهء امين الدوله مراجعه شود . ( سفرنامهء امين الدوله ، ص 123 ) . ( 10 ) . جمع هرم و اشاره به اهرام ثلاثه مصر است . بعدا نيز به آن اشاره مىشود .